Tiếng ồn và tiếng vọng trong phòng nhỏ: hai vấn đề khác nhau

Phòng nhỏ ồn theo hai kiểu khác nhau, và 🔴 lẫn lộn hai kiểu này là lý do phần lớn tiền chi cho chống ồn bị phí.

• Tiếng từ ngoài lọt vào — hàng xóm, xe cộ, hành lang. Muốn chặn cần khối lượng và độ kín.
• Tiếng vọng bên trong — giọng nói nghe oang oang, tiếng gõ bàn phím vang, nghe nhạc thấy đục. Muốn giảm cần vật liệu mềm xốp để hấp thụ.

🔴 Mút xốp dán tường không chặn được tiếng hàng xóm. Đây là hiểu lầm phổ biến nhất. Loại mút gai hay mút trứng bán làm "vật liệu cách âm" thật ra là vật liệu tiêu âm — nó hấp thụ âm phản xạ trong phòng, làm phòng bớt vọng. Nó nhẹ, nên không ngăn được âm truyền qua tường. Dán kín cả bức tường vẫn nghe tiếng bên kia y nguyên.

Chặn tiếng từ ngoài: bắt đầu từ khe hở

Âm thanh đi qua khe hở giống như nước — một khe nhỏ làm hỏng cả bức tường dày. Nên trước khi nghĩ tới bất cứ vật liệu nào, hãy đi tìm khe.

1. Khe dưới cánh cửa là đường vào lớn nhất trong hầu hết các phòng. Một thanh chặn chân cửa hoặc gioăng quét sàn là món rẻ nhất trong bài này và cho hiệu quả nghe thấy được ngay.
2. Khe quanh khung cửa — dán gioăng cao su vào mép khung. Cùng lúc cũng giảm luôn tiếng cửa đóng sập.
3. Khe cửa sổ — nhất là cửa nhôm kính cũ, gioăng đã cứng và co lại. Thay gioăng rẻ hơn thay cửa rất nhiều.
4. Lỗ thông gió, lỗ điều hoà, hộp kỹ thuật — đây là đường dẫn âm mà ít ai nghĩ tới. Không bịt được vì cần thông khí, nhưng biết là nó có thì đỡ mất công chữa chỗ khác.
5. Ổ điện chung tường với nhà bên — âm truyền qua hộp ổ điện âm tường. Có thể chèn kín phía sau mặt ổ, nhưng phải ngắt điện và tốt nhất là nhờ thợ điện.

Thêm khối lượng vào tường chung

Với nhà thuê hoặc nhà không muốn đục phá, những cách sau đều làm được và đều dựa trên cùng một nguyên lý — đặt thêm vật nặng vào đường đi của âm:

• Kệ sách đầy sách áp vào tường chung với hàng xóm. Sách nặng và xốp, đây là cách hiệu quả nhất trong nhóm không-đục-tường, và nó cũng có ích cho việc khác.
• Tủ quần áo đầy đồ đặt sát tường đó — quần áo hấp thụ khá tốt.
• Rèm dày, nặng, che kín cửa sổ. Rèm giúp nhiều với tiếng tần cao (giọng nói, tiếng phanh) và giúp ít với tiếng tần thấp.
• Thảm dày. Lưu ý: thảm trong phòng bạn giúp hàng xóm tầng dưới đỡ nghe tiếng bước chân của bạn, chứ không giúp bạn đỡ nghe tiếng từ tầng trên. Muốn giảm tiếng từ trên xuống thì phải xử lý ở trần hoặc ở sàn nhà trên — cả hai đều khó.

⚠️ Tiếng tần thấp là khó nhất — tiếng bass từ loa, tiếng xe tải, tiếng máy bơm, tiếng chân đập sàn. Sóng dài đi xuyên qua vật cản nhẹ như không có, và không giải pháp tự làm nào thật sự chặn được. Biết trước điều này để không kỳ vọng sai rồi thất vọng.

Giảm vọng trong phòng: dễ hơn nhiều

Đây là phần mà công sức bỏ ra cho kết quả rõ nhất, và phòng nhỏ lại càng dễ thấy vì tường gần nhau và thường ít đồ.

Dấu hiệu phòng vọng: vỗ tay một cái nghe có đuôi âm kéo dài; nói chuyện điện thoại người kia bảo nghe như đang ở trong nhà tắm; nhạc nghe đục và lời hát khó nghe rõ.

Cách chữa — tất cả đều là đồ dùng bình thường, không phải vật liệu chuyên dụng:

• Rèm vải dày — hiệu quả nhất trên một đơn vị diện tích, và càng tốt nếu rèm xếp nếp chứ không căng phẳng.
• Thảm trải sàn, nhất là ở phòng lát gạch hoặc sàn gỗ.
• Kệ sách với sách xếp không đều — bề mặt lồi lõm tán âm rất tốt, tốt hơn một bức tường phẳng.
• Đồ nệm: ghế bọc vải, đệm ngồi, chăn treo, giỏ vải.
• Tranh vải, thảm treo tường ở bức tường đối diện nguồn âm.

⇒ Nguyên tắc: hai bức tường phẳng song song là điều kiện xấu nhất. Chỉ cần làm mềm một trong hai là âm vọng giảm đáng kể — không cần xử lý cả phòng.

Khi không chặn được thì che lấp

Nếu tiếng ồn không thể loại bỏ, có một cách khác hoàn toàn: làm cho nó bớt nổi bật. Tai người khó chịu với âm thanh thay đổi đột ngột hơn là với âm thanh đều.

• Quạt chạy nhẹ — món che lấp tiếng ồn phổ biến nhất và rẻ nhất, tiện thể còn mát.
• Máy tạo tiếng nền hoặc ứng dụng phát tiếng mưa, tiếng sóng. Tiếng đều lấp đi tiếng ồn lẻ tẻ bên ngoài.
• Nút tai khi ngủ — rẻ nhất và hiệu quả nhất trong cả bài, dù phải làm quen vài đêm.
• Tai nghe chống ồn chủ động khi làm việc — hoạt động tốt với tiếng đều tần thấp như tiếng máy lạnh, tiếng xe, kém hơn với giọng nói.

Và cách rẻ nhất, hay bị bỏ qua nhất

🔴 Nói chuyện với hàng xóm. Rất nhiều tiếng ồn tồn tại chỉ vì người gây ra không biết là nó lọt sang. Người ta thường không hình dung được sàn nhà mình mỏng tới mức nào.

Vài điều làm cuộc nói chuyện dễ hơn:

• Gõ cửa vào lúc yên ổn, đừng gõ vào lúc đang bực.
• Nói về một chuyện cụ thể và một khung giờ cụ thể — "sau mười giờ tối" dễ đồng ý hơn "ồn quá".
• Nói về âm thanh, không nói về con người. "Tiếng kéo ghế vọng xuống nhà em rõ lắm" khác hẳn "anh chị ồn quá".
• Đề nghị một giải pháp cụ thể — miếng dạ dán chân ghế chẳng hạn. Hầu hết mọi người sẵn lòng làm nếu việc đó dễ.

⇒ Một cuộc trò chuyện năm phút thường hiệu quả hơn mọi khoản chi cho vật liệu — và nó cũng là thứ duy nhất xử lý được tiếng tần thấp.

Bốn việc làm trong một buổi chiều

Nếu chỉ có vài tiếng và một khoản nhỏ, đây là thứ tự đáng làm — xếp theo hiệu quả trên công sức bỏ ra:

1. Chặn khe dưới cửa. Mười lăm phút, tiền không đáng kể, và là thay đổi duy nhất trong danh sách mà bạn nghe khác ngay lập tức.
2. Treo rèm dày kín cửa sổ. Vừa chặn bớt tiếng ngoài, vừa giảm vọng trong phòng — món duy nhất làm được cả hai việc.
3. Đẩy kệ sách hoặc tủ áo áp vào bức tường chung với hàng xóm. Không tốn đồng nào, chỉ tốn công kê lại.
4. Trải một tấm thảm ở khoảng giữa phòng.

Làm xong bốn việc đó rồi hãy đánh giá lại xem còn phiền ở điểm nào. Rất thường là vấn đề còn lại đã đủ nhỏ để một chiếc quạt chạy nhẹ ban đêm giải quyết nốt — và bạn tiết kiệm được khoản chi cho vật liệu mà lúc đầu tưởng là cần.