Điện nước trong nhà thuê: đọc đồng hồ, chia tiền, và cách tránh cãi nhau mỗi tháng
Bốn bài trước của mục này nói mẹo trang trí nhà thuê không khoan tường, mẹo ở ghép và phòng trọ, chọn đồ đạc cho người hay chuyển chỗ, và cách nhận nhà trả nhà. Bài này nói khoản gây khó chịu đều đặn nhất trong đời thuê nhà: hoá đơn điện nước.
Đa số tranh cãi ở đây không đến từ ý xấu của ai, mà đến từ việc hai bên không thống nhất trước cách tính và không ai ghi lại số liệu.
Việc đầu tiên: chụp đồng hồ ngày dọn vào
Trước khi chuyển đồ vào, chụp ảnh đồng hồ điện và đồng hồ nước, thấy rõ chỉ số, và gửi cho chủ nhà một bản kèm ngày. Việc này mất một phút và nó chặn được toàn bộ tranh cãi về tháng đầu tiên.
Làm y hệt vào ngày trả nhà. Bài về nhận nhà trả nhà trong mục này đã nói kỹ phần chụp hiện trạng; chỉ số đồng hồ là một phần của bộ ảnh đó.
Thoả thuận bằng chữ năm điều
- Giá mỗi đơn vị điện, mỗi khối nước — con số cụ thể, không nói chung chung.
- Cách tính: theo đồng hồ riêng, chia đều theo đầu người, hay khoán một khoản cố định.
- Ngày chốt chỉ số hằng tháng và ai là người đọc.
- Phần dùng chung — đèn hành lang, máy bơm, thang máy — tính thế nào.
- Khi có rò rỉ hoặc hỏng hóc thì ai chịu phần phát sinh.
Ghi năm điều này vào hợp đồng hoặc ít nhất vào một tin nhắn mà cả hai bên cùng xác nhận. Điều thứ năm hay bị bỏ quên và lại chính là điều gây tranh cãi lớn nhất khi xảy ra.
Tự đọc đồng hồ mỗi tháng
Đừng chỉ nhận con số từ người khác. Mỗi tháng vào cùng một ngày, chụp lại đồng hồ. Ba lợi ích:
- Bạn biết mình dùng bao nhiêu, và mức đó có ổn định không.
- Khi có tháng tăng vọt, bạn có dữ liệu để tìm nguyên nhân thay vì cãi nhau.
- Nếu chỉ số ghi trên hoá đơn lệch với ảnh của bạn thì hai bên đối chiếu được ngay.
Lưu ảnh vào một thư mục riêng trong điện thoại. Mười hai tấm ảnh mỗi năm, và nó giải quyết gần hết mọi tranh cãi.
🔴 Hoá đơn tăng đột ngột: kiểm gì trước
- Rò nước. Cách thử: khoá hết vòi trong nhà, không dùng gì, rồi xem đồng hồ nước có quay không. Nếu vẫn quay thì có rò, và rò ngầm thì phải báo chủ nhà ngay vì càng để lâu càng hỏng tường sàn.
- Bồn cầu chảy ngầm. Rất phổ biến và rất tốn. Nghe tiếng nước chảy nhẹ liên tục là dấu hiệu; đây là khoản sửa nhỏ nhưng để lâu thì hoá đơn tăng đều mỗi tháng.
- Bình nóng lạnh bật suốt ngày, hoặc máy lạnh chạy khi không có người.
- Thiết bị cũ sắp hỏng — tủ lạnh, máy lạnh hoạt động kém thường ăn điện hơn nhiều.
- Ai đó dùng chung nguồn — đôi khi một ổ cắm ngoài hành lang lại nằm trên đồng hồ nhà bạn. Kiểm bằng cách tắt cầu dao tổng rồi xem đồng hồ có còn chạy không.
Phép thử cuối cùng này rất đáng làm một lần khi mới dọn vào.
Ở ghép: chia tiền sao cho không sứt mẻ
- Chọn một cách chia và giữ nguyên: chia đều là đơn giản nhất và ít cãi nhất, dù không hoàn toàn công bằng.
- Nếu có người dùng nhiều hơn hẳn — máy lạnh riêng, làm việc ở nhà cả ngày — thì thoả thuận một mức bù cố định thay vì tính chi li từng tháng.
- Chốt ngày đóng tiền và một người giữ quỹ, có ghi chép công khai.
- Chụp hoá đơn gửi vào nhóm chat mỗi tháng, không ai phải hỏi.
- Người mới chuyển vào hay chuyển đi thì chốt chỉ số ngay hôm đó.
Nguyên tắc chung của việc ở ghép: rõ ràng ngay từ khi còn vui vẻ. Đợi tới lúc có chuyện mới bàn thì mọi đề xuất đều bị nghe như trách móc.
Tiết kiệm mà không phải chịu khổ
- Máy lạnh để nhiệt độ vừa phải và dùng thêm quạt; chênh vài độ tạo khác biệt rõ trên hoá đơn.
- Rút phích các thiết bị ít dùng; nhiều món vẫn ăn điện khi ở chế độ chờ.
- Đèn thay sang loại tiết kiệm, nhất là những bóng bật nhiều giờ.
- Giặt gom mẻ đầy thay vì giặt lắt nhắt.
- Bình nóng lạnh bật trước khi dùng rồi tắt, thay vì để cả ngày.
Nếu nhà thuê có thiết bị quá cũ và ăn điện, hãy nói với chủ nhà — đôi khi họ sẵn sàng thay, vì thiết bị hỏng giữa chừng thì phiền cho cả hai.
Nói gọn lại
Chụp đồng hồ ngày vào và ngày ra, thoả thuận năm điều bằng chữ, tự đọc chỉ số mỗi tháng, và khi hoá đơn tăng đột ngột thì kiểm rò nước trước khi kiểm bất cứ thứ gì khác. Với nhà ở ghép thì chọn một cách chia đơn giản rồi giữ nguyên — sự rõ ràng giữ được quan hệ tốt hơn sự công bằng tuyệt đối.