Nhận nhà và trả nhà thuê: kiểm gì, chụp gì, giữ gì

Ba bài trước nói mẹo nhà thuê không khoan tường, ở ghép và phòng trọ, và đồ đạc cho người hay chuyển chỗ. Bài này nói hai buổi quan trọng nhất của cả hợp đồng: buổi nhận nhà và buổi trả nhà.

Làm kỹ hai buổi đó thì gần hết tranh chấp về sau không xảy ra.

Ngày nhận nhà: chụp trước đã

1. Chụp toàn bộ từng phòng trước khi mang đồ vào — lúc nhà còn trống là lúc chụp rõ nhất.
2. Chụp cận từng chỗ hỏng: vết nứt, ố tường, sàn xước, thiết bị trầy.
3. Quay một vòng video, vừa quay vừa nói to đang ở phòng nào.
4. Chụp mặt công tơ điện và nước kèm số rõ.
5. Gửi ngay cho chủ nhà qua tin nhắn để có dấu thời gian hai bên cùng thấy.

Kiểm trước khi ký nhận

• Mở hết vòi nước, xem chảy và xem thoát.
• Bật hết đèn, thử hết ổ điện — một cái sạc điện thoại là đủ để thử.
• Thử điều hoà, bình nóng lạnh, quạt hút nếu nhà có.
• Mở đóng hết cửa và cửa sổ, kiểm khoá và kiểm chìa.
• Xả bồn cầu vài lần, xem thoát sàn nhà tắm.
• Tìm cầu dao tổng, van nước tổng, van gas và hỏi chỗ.

Giấy tờ nên có

• Hợp đồng ghi rõ tiền cọc, điều kiện trả cọc và thời hạn trả.
• Biên bản bàn giao liệt kê đồ đạc kèm tình trạng, hai bên cùng ký.
• Ghi rõ ai chịu chi phí sửa gì: hỏng do hao mòn hay hỏng do sử dụng.
• Ghi rõ cách tính điện nước, và số công tơ lúc nhận.
• Đọc kỹ điều khoản chấm dứt sớm — phần này ít người đọc mà lại hay phải dùng tới.
• Giữ một bản có chữ ký, chụp lại lưu trong điện thoại.

Trong thời gian ở

• Báo hỏng sớm và báo bằng tin nhắn — hỏng nhỏ để lâu thành hỏng lớn, và lúc đó khó nói ai chịu.
• Giữ lại tin nhắn đã báo, đây là bằng chứng tốt nhất.
• Xin phép trước khi khoan, sơn, đổi khoá.
• Giữ hoá đơn nếu mình tự bỏ tiền sửa gì đó.
• Chụp ảnh định kỳ vài tháng một lần nếu nhà có chỗ đang xuống cấp.

Ngày trả nhà

• Dọn sạch và chuyển hết đồ ra trước rồi mới hẹn chủ nhà tới xem.
• Trám lỗ khoan, gỡ băng dán, dặm sơn những chỗ mình đã làm.
• Chụp lại toàn bộ lần nữa, cùng góc với ảnh ngày nhận nếu được.
• Chụp số công tơ và chốt tiền điện nước.
• Ký biên bản trả nhà ghi rõ đã trả đủ chìa khoá và tình trạng nhà.
• Ghi rõ ngày sẽ nhận lại cọc và hình thức nhận.

Nếu ở ghép nhiều người

• Ghi rõ ai đóng bao nhiêu tiền cọc ngay từ đầu, bằng văn bản hoặc tin nhắn.
• Ghi rõ ai đứng tên hợp đồng và người đó có trách nhiệm gì với những người còn lại.
• Một người dọn đi giữa chừng thì phần cọc của người đó xử lý thế nào — thống nhất trước.
• Chụp phòng riêng của mình lúc nhận, không chỉ chụp khu chung.
• Chuyện tiền bạc rõ ràng từ đầu giữ được bạn bè tốt hơn mọi lời hứa miệng.

Chuyển nhà trong ngày trả

• Đặt xe trước và hỏi rõ giá, kể cả phí leo tầng nếu không có thang máy.
• Đồ giá trị và giấy tờ thì tự mang, không để trên xe chở.
• Đánh dấu thùng theo phòng, ghi ở mặt bên chứ đừng ghi mặt trên.
• Giữ một thùng đồ dùng ngay: bàn chải, giấy, sạc điện thoại, thuốc thường dùng.
• Khiêng đồ nặng thì hai người và dọn lối đi trước — đây là lúc rất hay bị thương.

Khi chủ nhà giữ cọc

• Hỏi lý do cụ thể và đề nghị chỉ rõ chỗ nào hỏng.
• Đưa ảnh ngày nhận ra đối chiếu — đây là lúc mấy tấm ảnh đầu tiên có giá trị nhất.
• Hao mòn tự nhiên khác với hư hỏng do dùng sai; nói chuyện trên cơ sở đó.
• Giữ thái độ bình tĩnh và trao đổi bằng tin nhắn.
• Số tiền lớn và không thoả thuận được thì hỏi người có chuyên môn pháp lý — bài này không thay được tư vấn đó.

Vài điều nên làm dù hợp đồng không bắt

• Báo trước đúng thời hạn đã thoả thuận, kể cả khi đang bực.
• Trả nhà sạch hơn mức tối thiểu: người sau vào ở dễ chịu, và chủ nhà cũng nhớ.
• Để lại một tờ ghi chú về mấy thứ nhỏ trong nhà — chỗ van nước, cái cửa nào kẹt.
• Báo đổi địa chỉ cho nơi gửi thư từ và giấy tờ quan trọng.
• Xin một dòng xác nhận đã trả nhà, phòng khi sau này cần.

Câu hỏi thường gặp